Dəyənək dəlinin, süpürgə gəlinin

Şeytanın Tanrıya məhşur bir müraciətini yəqin ki xatılayırsız…“Tanrım, madam ki, qadını yaradacaqdın o zaman məni niyə yaratdın?” Bu məsəli yumor kimi təqdim etsələr də, misalın özündə qadına olan  mənfi münasibət qabarıq göstərilir. Dunyanın yaranışı  kimi, qadının yaranışı da ən qədim zamanlardan mübahisə predmetidir. Hələ də, ciddi-ciddi qadının kişinin qabırğasından yarandığını deyənlər var. Qadın qabırğa, qadın süpürgə, qadın cin-şeytan, qadın ev yıxan…

Qadın haqqında bu qədər idbar sözlərin işlədilməsinin kökündə ya qadına patoloji nifrət, ya da qorxu var. Başqa üçüncü arqument tapmaq mümkün deyil. Yalnız qadının böyük qüvvə olduğunu və onun daha böyük nəaliyyətlərə imza atacağını dərk edənlər qorxaraq, qadın haqqında xoşagəlməz fikirlər söyləyə bilər. Qədim zamanlardan bu günə kimi müxtəlif mütəfəkkirlərin fikirlərinə nəzər salsaq, qadına qarşı ikrah və nifrət hisslərinin təməlinin məhz onlar tərəfindən qoyuluğunun şahidi oluruq. Məsələn, Afina məktəbinin filosoflarının nöqteyi-nəzərinə görə qadın-tamamilə mükəmməl olmayan, xaos, mövcud olmayan bir varlıqdır. Qadının cəmiyyətdə ikinci dərəcəli bir üzv olması haqqında geniş yayılmış fikir mizoginiyada (qadınlara nifrət cərəyanı) ifadə olunmuşdu; belə baxışlar hətta mədəni və savadlı insanlara da xas idi. 

Keçmiş dövrlərdə indiki kimi psixoloji davranışın öyrənilməsi ənənəsi olmayıb. Əldə etdiyimiz məlumatlar isə bizə qədər xeyli dəyişib. Yəni dahinin psixoloji portreti, onun həyat tərzi və s. olduğu kimi bizə çatdırılmayıb. Bəzi tədqiqatçılar neçə əsr bundan öncə yaşayan dahilərin əsərlərinə istinad edərək, onların şəxsiyyətləri haqqında kitablar yazıb. Görkəmli şəxsiyyətlərin qadınlar haqqında yazdığı fikirlərə nəzər saldıqda, məndə həmin şəxslərin psixoloji durumu və kompleksləri ilə bağlı sual yaranır.

 Götürək Sokratı…. “Qadın bir dəfə kişiylə bərabər oldusa, onun ağasına çevriləcək”. Niyə Sokrat qadın və kişi bərabərliyindən qorxurdu? Kim idi o qadın ki, Sokrat onun timsalında bütün qadınları aşağılayırdı. Sokrat zamanının nüfuzlu şəxsi olduğu  halda ondan güclü olan qadının bərabərliyindən niyə bələ səksəkədə idi? Sokratın qadınlarla bağlı digər fikrinə də diqqət edək: “Üç şeyi səadət hesab etmək olar: sən insansan vəhşi heyvan deyilsən, sən yunansan barbar  deyilsən və sən kişisən qadın deyilsən”. Bu ifadələri oxuyaraq mən də iddia edirəm ki, Sokratın qadınlarla bağlı ciddi kompleksi olub və ya o dövrdə qadınlar daha ağıllı və bacarıqlı olub. Əks təqdirdə həmin dövrdə mizoginiyada (qadınlara nifrət cərəyanı) yaranmazdı. Qadınların onlardan daha güclü olmasını qəbul etməyən mütəfəkkirlərdə zərif cinsə qarşı potoloji nifrət yaranıb. Gəlin nifrətin anatomiyasına nəzər salaq.

Nifrət-aqressiyanın mürəkkəb affekt formasıdır. Nifrət xarakterdə dərin iz buraxdıqda Eqonun və Ali-Eqonun güclü formasına keçir.  Nifrətə mübtəla  olmuş  insanın ən əhəmiyyətli hədəfi öz obyektini  məhv etməkdir. Ürəyinin dərinliyində insan belə bir obyektə ehtiyac duyur və ona can atır, eyni zamanda onun məhvinə  ehtiyac duyur və bunu istəyir.

Mövcud paradoksun aydınlaşması üçün affektin psixoanalitik tədqiqatını diqqət mərkəzində saxlamaq lazımdır. Nifrət həmişə patoloji olmur. İnsanın özü və sevdiklərinin həyatına təhlükə, təhdid yaranarsa, təhlükənin aradan qaldırmasına yönəldilmiş  normal törəmə nifrətin daha güclü ifadəsi- qəzəb ola bilər. Amma şüursuz motivasiyalar adətən bu prosesə soxulur və nifrətin qisas arzusu kimi gücləndirilməsinə gətirib çıxarır. Əgər bu xroniki xarakter alırsa, onda nifrət artıq təcavüzün psixopatologiyasını əks etdirir. Nifrətin ekstremal forması obyektin fiziki aradan qaldırmasını tələb edir və qətldə və ya obyektin radikal məhvində ifadə edilə bilər.  Əksər hallarda bütün obyektlərin simvolik dağıdılmasında öz ifadəsini tapır: yəni bütün potensial əhəmiyyətli münasibətlər -öz əksini antisosial şəxsiyyət strukturuna malik insanlarda kliniki olaraq müşahidə olunur. “Mən” nifrət edilən obyektlə eyniləşdiyi, obyektin aradan qaldırmasının tək yol olduğu zaman- nifrətin bu forması bəzən intiharda özünü ifadə edir.

Nifrətin daha yumşaq forması obyekt üzərində dominantliq etmək, onun üzərində hakimiyyətə sahib olmaq, həmçinin sadistlik komponentlərini özünə daxil edir, lakin bu zaman obyektə hücumlar tabe olmaq tələbləri ilə məhdudlaşır ki, bu da subyektin müxtariyyətini və azadlığını təsdiq edilməsini nəzərdə tutur.

Deməli, dahilər qadınlara qəzəbdən də üstün olan patoloji nifrətdən dolayı belə düşüncə sahibinə çevriliblər. Dominantlıq arzusu bütün reallıqları inkara gətirib. Məhz “Mən” nifrət edilən obyektlə eyniləşdiyi zaman qadın haqqında bu cür ibarələr işlədilə bilərdi. Eyni gücü duymaq, özü ilə bərabər olduğunu dərk edib, bunu qəbul etmək əvəzinə inkar etdikdə təbii olaraq ən yaxşı yol, hədəfin məhv edilməsi, yaxud onun tabe etdirilməsi üçün yolların axtarılmasıdır.

Digər bir məhşurun fikrinə baxaq. Napoleon Bonopartdeyib ki, “Qadınlar uşaq istehsal edən maşınlardan başqa bir şey deyil”. Yaxşı ki, Bonapart uzaq keçmişdə yaşamayıb. Onun cinsəl problemlərinin olması hər kəsə bəllidir. Yaxud Varren Beatti deyib ki, «Qadınlar fil kimdirlər. Hamı baxmağı sevir, lakin heç kim evində bəsləmək istəmir». Hamının sevdiyi Fridrix Nitşe isə bele fikir söyləyib “Qadının  yanına gedərkən şallağı unutmayın” Bu ifadəyə görə cəsarətlə bəyan etmək olar ki, Nitşedə sadistlik əlamətləri mövcud olub. Qeyd etdiyim şəxsiyyətlərin “Mən”i qadınların gücü qarşısında məğlub olub. Əks təqdirdə adlarını çəkdiyim şəxsiyyətlər qadınlar haqqında bu cür aşağılayıcı ifadələrə işlətməzdilər.

Güclü məni olan kişi qadını aşağılamaz. Yuxarıda adlarını çəkdiyim şəxsiyyətlər ilə Hüseyn Cavidi müqayisə edək. Hüseyn Cavid deyir: “Sürüklənən bəşəriyyət qadınla yüksələcək..” Saşa Quitri isə deyir- “Əgər qadın yaxşı şey olsaydı, Tanrının da arvadı olardı” yaxud Heyne “Qadınlar bizi xoşbəxt etməyin bir yolunu, bədbəxt etməyin min yolunu bilirlər”. Müqayisənin nə dərəcədə fərqli olduğu göz qabağındadır. Hüseyn Cavid qadının bütün bəşəriyyəti yüksəldə biləcək gücə malik olduğunu etiraf etməkdən cəkinmir. Demək güclüdür və güclünün gücünü etiraf etməklə daha güclü ola bildi.  

Bəzən qadın böyük qüvvədir ifadəsini istehza və ironiya kimi işlətmək dəbə düşüb. Lakin qadının gücü etiraf etməyənlər bir həqiqəti qəbul etmək istəmir…. Qadını güclü olmayan evin ocağı isti olmaz…. 

Və nəhayət “dəyənək dəlinin, süpürgə gəlinin” zərb məsəlinə gəlincə… bu zərb məsəldən imtina vaxtıdır. Çünki,  dəli dediyiniz də insandır. Lakin bizdən fərqli olaraq, dəlini dəli edən gördüyü həqiqətlərdir. O həqiqət ki, qadını süpürgəyə çevirib, yerlərə yeksan etməyi məğlubiyyət yox, qalibiyyət bilir.  Dəli bizdən ağllıdır. Çünki, o qadının gücünə bələddir.. qadın həqiqətən böyük qüvvədir.

Facebook
Facebook
Google+
Google+
http://tamizdunya.com/d%C9%99y%C9%99n%C9%99k-d%C9%99linin-supurg%C9%99-g%C9%99linin">
Twitter

Bir cavab yazın

Sizin e-poçt ünvanınız dərc edilməyəcəkdir. Gərəkli sahələr * ilə işarələnmişdir